2019-12-25 kerstmorgen

Kerstmorgen 25 december 2019
Dienst A 9.00 uur || Dienst B 10.30 uur (*met KND / project)

De teksten zijn ook beschikbaar als PDF.

Komen
Roep uit de nacht (voice-over)
Hier zoeken wij / nieuw vuur / in oude woorden / voor onszelf
en voor hen / die alle zoeken verleerd zijn / voor wie alle vuur gedoofd is
en voor wie geen woorden meer hebben
Lied: Ere zij God (zo mogelijk staande) Allen || A+K
Welkom (ouderling van dienst)
LIED 477: 1, 3, 5 (Komt allen tezamen) Allen || 1A, 3K, 5A+K
Groet en bemoediging
LIED 96: 1, 7 (Zing voor de Heer op nieuwe wijze) Allen || Allen
Gedicht
LIED 506: 1, 2 (Wij trekken in een lange stoet) Couplet. S, refr. A || 1A, 2A+K
Gebed (zonder acclamatie)
LIED 505: 1, 2, 3 (In de nacht gekomen) 1S, 2A, 3A || 1K, 2V, 3A

Woord
(alleen 2e viering: Kindermoment en gebed
LIED 469: 1, 2, 3 (Ik ben een engel van de Heer)
De kinderen gaan naar de nevenruimten)

Bijbellezing Jesaja 9: 1-6
LIED 498: 1, 2 (Bethlehem o uitverkoren) 1S, 2A || 1A, 2K
Bijbellezing Matteüs 1: 18 – 25
LIED 498: 3, 5 (Hef uw hoofden, kleine mensen) Allen || 3K, 5A+K
Verkondiging

Lieve mensen van het kerstlicht…

Hoe het met Jezus begon?
Anders dan Lucas staat bij Matteüs niet moeder Maria centraal.
Maar vader Jozef.

In menig schilderij wordt hij als een oude man afgebeeld.
Dat komt wellicht omdat hij verderop in het evangelie geen rol speelt.
Was hij toen al gestorven?

We weten het niet.
Op deze kerstmorgen kijken we daar ook nog niet naar.
Nee, we kijken naar hoe het voor Jozef begon – en wat dat betekent voor het leven van Jezus.

Want het kerstkind kwam niet in een leegte op aarde.
Het werd ontvangen door mensen als u en ik, met een lach en een traan.
Het werd opgevoed door zijn ouders, met hun vallen en opstaan – en zo werd hij wie hij werd: Jezus in wie Gods liefde mens wordt.

Hoe het precies begon laat Matteüs in het midden.
De de zwangerschap van Maria.
Jozef tast in het duister.

Maar ondanks dat ontsteekt hij niet in woede, maar wil hij rechtvaardig handelen.
Dat is op zich al kerst-licht, een kerstboodschap.
Dat iemand, die in het duister tast, toch een weg van licht gaat.

Jezus kwam er niet zomaar: het begin van zijn leven verliep rommelig.
Dat herkennen veel mensen, dat hun leven rommelig verloopt.
Dat je vaak niet weet wat je met de situatie aan moet, onrustige dagen hebt.

In die tijd was verloofd zijn iets met grote verplichtingen.
En in die tijd was zwangerschap voor het huwelijk écht een probleem.
Jozef is goed thuis in de bijbel, weet van de regel dat hij deze zwangerschap moet melden.

Hij moet openbaar maken dat zijn verloofde zwanger is van iemand anders.
Hij weet ook dat dit het leven van vrouw en kind in gevaar kon brengen.
In zijn geworstel vindt hij licht: hij zal vertrekken, in stilte.

Hij weigert haar en haar kind in gevaar te brengen.
Liever offert hij zijn eigen leven op en zal hij in stilte vertrekken.
Als dat betekent dat de mensen hem daarom met de nek zullen aankijken – dan is dat een prijs die hij wil betalen.

Dit geeft hoop.
Jozef handelt zorgvuldig terwijl hij van slag is.
In het duister zoekt hij een menselijke weg.

Toch moet hij nog meer leren.
Hij moet leren dat er onder, achter de regels een reddend denken schuil gaat.
Iets dat hij nu nog niet ziet.

Een droom helpt hem uit de droom.
Een kerstdroom.

… wees niet bang je vrouw Maria bij je te nemen
want het kind dat ze draagt is verwekt door de heilige Geest.
Ze zal een zoon baren.
Geef hem de naam Jezus –
want hij zal zijn volk bevrijden van hun zonden.

Dit verhaal van Jozef vertelt van nieuw licht.
Waar je het niet verwacht een nieuw begin, vol geest, vol adem – als in een droom.
Bijbelgetrouw leven krijgt voor Jozef een andere betekenis.

Hij volgt de droom.
Hij trouwt zijn lief – en respecteert dat buitengewoon ongewone van het nieuwe leven.
Hij laat zijn rechten los.

Hij trouwt zijn lief én laat zijn lief in de bruidsnacht met rust.
Hij gaat een derde weg – dat is kerst.
Verderop in het verhaal zal hij dat nog twee keer doen.

Drie maal zal Jozef telkens na een droom een andere weg kiezen.
Matteüs schrijft keer op keer:
Jozef wordt wakker, Jozef handelt.

Kerst wijst ons een derde weg.
Het geheim van God is een derde weg: niet leven of dood, maar leven ín de dood.
Ook waar de dood in het leven lijkt te heersen.

Jezus is ons licht, onze ster – maar niet als een groot, overweldigend nieuw leven.
Eerder een hachelijk nieuw leven.
Klein en kwetsbaar, middenin ons rommelige leven.

En Jezus leerde als kind van Jozef om zo te leven.
Van Jozef leren wij wat het betekent te leven met ‘God met ons’.
Kleine bewegingen in een onoverzichtelijk bestaan.

[…]
Met kerstlicht rondkijkend gaan we het elders ook zien.
In een oorlogssituatie weten de meeste, heel gewone, mensen toch recht te doen.
In een uitzichtloze situatie weten de meeste mensen het leven en de liefde waar te maken, met een lach en een traan.

Door het kleine van kerst ga je anders kijken, anders luisteren – zó is Jezus tot heil.
Het gaat niet meer over de vraag hoe alles zo gekomen is.
Het gaat over een breekbare, broze nieuwe weg nu het eenmaal zo is.

Jozef omarmt het breekbare kind, dat broze licht – en met zijn keuze vormt Jozef zijn kind.
Met zijn keuze bepaalt Jozef in belangrijke mate hoe Jezus opgroeide.
Deze Jozef is voor Jezus een voorbeeld geweest om te geloven in meer dan het gewone.

[…]
Matteüs begint zijn evangelie eerder dan waar wij begonnen met lezen.
Er ging een hele voorgeschiedenis opgetekend.
Met dreunende en minder bekende namen.

Hij zegt daarmee: Jozef staat in de lijn van zijn voorouders
Hij is zelf gevormd door zijn voorgeslacht met daarin vier bijzondere vrouwen die allen meer dan het gewone deden.
Te midden van het mannengebeuren klinken Tamar, Rachab, Ruth en Batseba.

Alle vier vrouwen die in een duistere situatie rechtvaardig handelden.
Alle vier vrouwen die een zachte stem, een klein teken, een droom, een nieuw leven hebben omarmd.
Vrouwen die meer dan het gewone deden, en daarmee rechtvaardig hebben gehandeld.

In hun lijn staat daar Jozef.
Wat hij liefdevol naar Maria toe? We weten het niet.
Was hij stug, teruggetrokken in zijn trouw? Het zou zomaar kunnen.

Maar we weten wat hij deed was: hij deed meer dan het gewone.
Zó begon het met Jozef – en daarmee met Jezus.
Het was déze man die zijn zoon op handen droeg, hem aanraakte, naar hem keek, en zijn naam fluisterde.

De man die eerst zichzelf wilde opofferen – om vervolgens af te zien van zijn plan en juist te blijven.
De man die zijn zwangere Maria als vrouw ontvangt, erkent, aanneemt.
De man die zijn kind Jezus noemt – zoals in de droom gezegd.

Al voor de geboorte van het kind laat Jozef zijn leven door dit kind veranderen.
Al voor zijn geboorte gaat Jozef zijn zoon voor.
In die kwetsbare wederkerigheid gloeit het kerstlicht van God.

Zo zien wij een stukje hemel.
Vrede daalt neer – te beginnen in Jozef.
En zo begint het met Jezus – in de vrede die zijn vader hem brengt.

Zo werkt Gods kerstlicht door in kleine mensen die in het rommelige leven recht doen aan de ander.
Gewone mensen die het heel gewone vinden om meer dan het gewone te doen.
Gods kerstlicht krijgt gestalte in menselijk kerstlicht, teken van Gods verbondenheid met ons dagelijks leven.

Het begint in het kind.
Hemel begint bij klein.
Hemel begint bij jou en mij – in de glimlach van het kind.

God lacht de mensen toe.

Amen.

LIED 499: 1, 2, 3, 4 (Nu gaat de hemel open) 1S, 2A, 3S, 4A || 1K, 2, 3, 4A

Antwoord
Gebeden en gaven
(alleen 2e viering: ondertussen komen de kinderen terug; Project KND: sterrenslag; Projectlied alle drie coupletten )

Gaan
LIED 481: 1, 2, 3 (Hoor de eng’len zingen d’eer) A || 1A, 2K, 3A+K
Zegen beantwoord met driemaal “amen” 518c
LIED 484: 1, 2, 3 (Go tell it on the mountains) A || Couplet. K, refr. A

(interim)predikant