2020-03-22 recht en gerechtigheid

Protestantse wijkgemeente Zoetermeer-Noord, Orde van dienst.
Datum: 22 maart 2020

De teksten zijn ook beschikbaar als PDF.

We komen samen met uitsluitend de medewerkenden van de viering.

LITURGIE A
KOMEN
Lied 806: 1 (Zomaar te gaan met je stok in je hand)
Welkom
Lied 806: 2 (Zomaar te gaan wordt het leven of dood?)
Begroeting en bemoediging
Lied 122: 1 (Hoe sprong mijn hart hoog op in mij)
Kyrie – gesproken
Lied 997: 1, 4 (– en vele duizenden)

WOORD
Gebed om licht van de Geest
Kinderverhaal
Project met 4 bekers van de pesachmaaltijd
Lied met de kinderen: Lied 992: 1, 2 (Wat vraagt de Heer nog meer van ons)
Bijbellezing: Exodus 7: 8-24
Lied 321: 1, 3 (Niet als een storm, als een vuur)
Bijbellezing: Johannes 9: 1-13
Lied 25a: 1, 2 (Mijn ogen zijn gevestigd)
Preek

Johannes vertelt:
Een mens is vanaf zijn geboorte blind.
Jezus ziet deze mens, staat er met nadruk.
Zijn leerlingen zetten echter deze mens weg achter de zonde.
Heeft hij zelf gezondigd of zijn ouders?
Ze duwen hem weg, in een hokje.
Maar ze ontmoeten hem niet.

Dát is wat Jezus niet neemt.
Kom je een mens tegen, dan zou dat een ontmoeting moeten worden waarin ruimte is voor Gods werk, hoor ik hem zeggen.

En Gods werk is bevrijdingswerk.
God verzet zich, waar onrecht geschiedt.
God verzet zich waar mensen niet als mens worden gezien.
En Jezus wil dat ook zijn mensen zich zullen verzetten tegen zulk onrecht.

[…]
Jezus leerde dat van de oude verhalen.
Ook die wonderlijke verhalen uit Exodus.

Mozes komt Farao tegen aan de oever van de Nijl.
Vroeg in de morgen – in de bijbel vaak een teken van nieuwe hoop.
Zal dat nu ook gebeuren?

Mozes komt Farao tegen aan de oever van de Nijl.
80 jaar geleden legde daar de moeder van Mozes haar kind van 3 maanden in een biezen mandje neer.
Zijn moeder kwam zo in verzet tegen een onmenselijke wet van de toenmalige Farao.
Een dwaas gebaar – maar juist op die plek zag de dochter van de toenmalige Farao in dat kleine kind in het mandje een mens.
Zij redde Mozes toen van de dood door hem als pleegkind te aanvaarden.

Hoe zal het nu verlopen?
Zal Farao op die plek in de anderen, in Hebreeërs, vreemdelingen, mensen zien?
Wordt het een ontmoeting, waarin ruimte is voor Gods bevrijdend werk?

[…]
We kennen het verloop.
Het tragische verloop: Farao ziet in de Hebreeërs geen mensen.
Zijn hart wordt vaak genoemd.
Zijn hart verhardt (3), zijn hart is sterk (13), zijn hart is zwaar (14)
Farao’s hart wordt door het teken, het water dat in bloed verandert, niet geraakt (23).

Het hart is in de bijbel de plek waarin je keuzes maakt over recht en onrecht.
De bijbel verbindt aan het hart de vraag: waar ben je op georiënteerd?
Waarop richt je je?

Als je hart wankelt, dan wankel je als persoon.
Als je hart verhardt, zwaar wordt, zich sterk houdt, dan is er geen ontmoeting van mens tot mens.

Farao verbindt zich niet met de Hebreeërs.
Hij ziet ze niet als mensen.
Onrecht is het.
Dat hij Hebreeërs niet als mensen ziet.

[…]
Zeven dagen lang, een volheid lang, is het water bloed – en juist daardoor dodelijk.
De levensader van Egypte is zeven dagen lang verstikkend.
Farao’s mensen moeten wanhopig graven tot ze nog wat schoon water vinden.
Moet je je voorstellen dat we zeven dagen lang geen water uit de kraan krijgen.
Als we nu al verontrust zijn over het hamsteren, denk je eens in wat er dan gebeurt in ons waterlandje.

[…]
Het gebeurt allemaal omdat Mozes zich, met Aaron, verzet tegen onrecht.
In een situatie die onveranderlijk lijkt.
Het gebeurt omdat de Ene zich verzet tegen een situatie die iedereen toen als ‘normaal’ vond.
Een natuurlijk evenwicht.
Mozes, Aaron, de Ene – zij verstoren met elkaar het Egyptische feestje.
Drastische maatregelen treffen ze, in een land dat in vrede verkeert.

[…]
Heeft het zin je te verzetten tegen iets dat onveranderlijk lijkt?
Heeft het zin om in verzet te komen tegen iets dat door vrijwel iedereen als normaal, gewoon wordt gezien?

Als we op ons gevoel afgaan, zeggen we al gauw ‘nee’.
Dan bukken we, laten we het, zeggen vermoeid dat het geen zin heeft.
Of we tellen onze knopen en vragen ons af wat het ons kost als we de stabiele situatie verstoren.

Maar als we kijken door de bril van recht en gerechtigheid, dan kan er toch alle reden zijn om in verzet te komen.
Niet het lot, of de natuur, of een bepaalde verhouding tussen mensen is beslissend voor waartoe je bent geroepen.
Nee, het is de vraag of de ander recht wordt gedaan.
Het is de vraag waarop je hart is gericht – op die andere méns.

Zo kom je dan soms toch in verzet.
Ook al noemt iedereen het dwaasheid, zinloos.
Maar kijk: waar mensen tóch in verzet komen tegen onrecht, daar ontdekken ze ook flarden, vonken licht van de Ene.
Die God die we niet kennen, die we niet kunnen omvatten of omschrijven.
Die God die woont in een doornstruik – die niet veraf blijft van het onrecht in deze wereld.
Flarden, meer niet … maar toch…

[…]
Wil je iets van God ontdekken?
Kijk dan door de lens van recht en gerechtigheid, en laat je door die vragen leiden.
Ontmoet de ander, ontmoet de mens die de ander is.
Ook als het een verontrustende, een ontregelende ontmoeting is.
Liever onrust dan onrecht laten gebeuren omdat de ander in de steek wordt gelaten als mens.

Ontmoet de ander als mens – zo geef je ruimte voor het werk van God.
Ook als je dat op een lastig spoor brengt.
Als die ander geen recht wordt gedaan – dan ben je geroepen tot verzet.

[…]
Ja, maar, moet je dan niet eerst helemaal precies weten hoe het met God zit en met Gods leiding?

Begin nou maar gewoon.
Begin maar, zoals Mozes moest beginnen bij het eerste teken.
Begin maar gewoon – zo kwetsbaar als dat voelt.

Niet voor niets staat hij op precies die plek waar zijn leven door een daad van verzet van zijn moeder, zijn zus en de dochter van de farao werd gered.
Het was een dwaze daad – maar hij leeft.

Begin dus maar door je te herinneren hoe jou ooit, ergens, recht is gedaan, toen anderen voor jou opkwamen.
Ga terug, zoals Mozes, naar die plek waar jij totaal afhankelijk was van anderen.
En weet weer hoe je toen, zo kwetsbaar als je was, werd gezien als mens.
En hoe jij, zo broos als je was, die ander leerde wat ontferming is.

Ga zo met elkaar om – zie de mens in de ander, zie de kwetsbaarheid van de ander.
Besef dat we hartstikke verbonden zijn met elkaar, en helemaal niet zo individueel zijn als we denken en zeggen.
En dan is het van belang: waar de ander geen recht wordt gedaan – kom in verzet.
Als je de kwetsbare ander wegjaagt, van je wegduwt – dan duw je God van je af.

[…]
In deze bijzondere 40 dagen tijd vragen we elkaar: Waarmee verbindt je je?
Waaraan ‘vast’ je je?

Mozes verbindt zich aan het kijken door de lens van recht en gerechtigheid – en ontdekt zo nieuwe dingen over zichzelf, zijn medemensen en zijn God.
Hij ‘vast’ zijn blik op de onbekende God – die niet veraf blijft van het leed in de wereld.

Jezus verbindt zich met de blik van recht en gerechtigheid – en leert zo nieuwe dingen door die andere mens, door zijn leerlingen en de Geest van God.
Hij ‘vast’ zijn blik op de God die hem zijn zoon noemt, en hem prompt de woestijn in stuurt met een dwaze opdracht.

[…]
Het evangelie geeft ons vandaag licht bij het lezen van Exodus.
Een vreemde adem raakte mij toen ik de verbanden ging tussen evangelie en Thora.

Dat zelfde evangelie van Johannes vertelt verderop in dit hoofdstuk hoe de mens, die ooit blind was geboren, beter zag wie Jezus was dan de mensen die meenden te zien.
Maar ze wierpen hem de deur uit.
En dan pas ziet hij Jezus voor het eerst echt.
En ook hij begon gewoon, met recht doen en gerechtigheid.

Zo is er ook voor ons nog een wereld te ontdekken.
We worden geroepen om vreemde wegen te gaan
Ook door verzet heen, om wille van recht en gerechtigheid.

Omdat zoveel mensen ons al zijn voorgegaan.
Omdat Jezus het ons heeft voor gedaan.

Amen.

Muziek

ANTWOORD
Lied 612: 1, 2, 3 (Wij komen als geroepen)
Voorbeden, Stil gebed, Onze Vader
Mededelingen
ZWO-project
Inzameling van de Gaven
Project kindernevendienst
Lied Bundel ONC/Ichthus 13: 1, 2, 3, 4 (Behoed en bewaar jij ons, lieve God)

GAAN
Lied 139d (Heel het duister is vol van luister) 3x
Zegen beantwoord met driemaal “amen” (lied
Lied 681 (Veni sancte spiritus) 3x

(interim)predikant