2021-01-10 stromen

Liturgie in tijden van digitale viering voor 10 januari 2021 – 2e zondag Epifanie
De teksten zijn ook beschikbaar als PDF.

Welkom (ouderling)
Komen
Lied 72a: refein gezongen door solist, tekst ‘voorzang’: 1, 2, 3 gesproken vg, 4 gesproken allen (Voor kleine mensen is hij bereikbaar)
Openingsgebed
Ontsteken van licht (kaarsenboom)
Bemoediging en groet
Stilte
Gebed van inkeer

VG Hier zoeken wij
nieuw vuur
in oude woorden

voor onszelf
en voor hen
die alle zoeken verleerd zijn,
voor wie alle vuur gedoofd is,
en voor wie
geen woorden meer hebben.

ALLEN Hier zoeken wij
water dat onze dorst lest
stromen van zegen
die ons de weg doen vinden
naar elkaar en naar u.

VG Om de smaak van woorden
ook als ze ons verrassen en verwarren:
ALLEN Godlof!

VG Om de kracht van het lied
dat ons draag én dat ons stilzet:
ALLEN Godlof!

VG Om de mensen hier en thuis
aan U en elkaar gehecht:
ALLEN Godlof!

VG Hier zijn wij, God.
Leerlingen van die Ene, die door water en woestijn heen trok.
Die in de doop ons leven op zich nam.
Hier zijn wij, niet meer dan hij, die de dagen en de nachten droeg,
de koude en de hitte – en zijn leven zo wijdde aan uw Woord.

Om de Geestesadem die ons in het voetspoor brengt waarin hij ons is voorgaan –
doe ons die weg gaan, kome wat komt.
ALLEN AMEN!

Lied 538: 1, 2 solist, 3 gesproken allen, 4 solist (Een mens te zijn op aarde)

Woord
Gebed om Gods licht
Bijbellezing: Jesaja 55: 1-11 (ouderling)
Instrumentaal intermezzo
Bijbellezing: Johannes 1: 19-34 (diaken)
Lied 524: 1, 2 solist (Nu Gij de doop ontvangt in de Jordaan)
Verkondiging/overweging

Gemeente van de Heer,
zusters en broeders,

Er zijn dingen in het leven die je niet kunt kopen.
Ze zijn er te kostbaar voor.
En daar bedoel ik mee: je kunt er geen prijs op plakken.
En als je al denkt dat het kan en je probeert het – dan maak je het stuk.

Ik vind dat er dingen in onze tijd stuk gaan omdat we er een te hoge prijs aan hangen.
Bepaalde kunst bijvoorbeeld.
Is kunst, na het betalen van soms miljoenen euro’s die niet meer in verhouding staan tot de kosten en de gemaakte uren, nog steeds kunst?

Ik denk ook dat er vaardigheden van mensen, en soms die mensen zelf, stuk gaan.
Omdat de prijs die aan hen wordt gehangen veel te hoog is.
Waardoor de druk op deze mensen abnormaal wordt, zoals bijvoorbeeld in de sportwereld.
Of de menselijke maakt verloren gaat, als de hoogte van het loon en de hoeveelheid macht elkaar gaan spiegelen.

Maar dat zijn nog dingen die je als het ware kunt beetpakken, kunt zien, kunt horen. Maar er zijn ook kostbare dingen in het leven die je niet kunt zien of aanwijzen.
Bijvoorbeeld vriendschap en liefde.
Trouw en rechtvaardigheid.
De goedheid die mensen elkaar schenken, ook al lijkt het soms dwaas en onverstandig.
Dat wat mensen elkaar schenken en het leven menselijk houdt.
Zodra je probeert om op die dingen een prijs te zetten, maak je ze echt stuk.

Dat komt allemaal bij mij op als ik Jesaja hoor zeggen:

Hier is water, voor ieder die dorst heeft.
Kom, ook al heb je geen geld.
Koop hier je voedsel en eet.
Kom, koop voedsel zonder geld,
koop wijn en melk zonder betaling.
Waarom geld betalen voor iets dat geen brood is,
je loon besteden aan wat niet verzadigen kan?
Luister aandachtig naar mij,
en je zult ruimschoots te eten hebben
en genieten van een overvloedig maal.

We hebben aan deze tekst al onze handen vol als het gaat om liefde en relatie.
Maar er zit daarbij ook beslist een religieuze kant aan.
Want het volk dat in ballingschap leeft vergeet soms de ballingschap.
Ze zijn thuisgeraakt in Babel.
En dat roept spanning op, want volk van God leeft met Jeruzalem, met shalom, in het hart.
Maar er zijn er onder de gelovigen die met Babel, het land van groot-groter-grootst, in het hart zijn gaan leven.

Jesaja spreekt over melk – het beloofde land heet land van melk en honing.

Jesaja spreek over wijn – daarover is de bijbel wat voorzichtiger.
Want drank maakt meer kapot dan ons lief is.
Dat neemt niet weg de Pesachmaaltijd met wijn wordt gevierd.
Symboliseer voor de uittocht uit Egypte.
Daarom kan het ook in Johannes gaan over een bruiloft waarbij water wijn wordt.

Jesaja spreekt over water.
In de bijbel speelt water een grote rol bij allerlei belangrijke gebeurtenissen.
Bij ingrijpende veranderingen.
Water is levensreddend én levensbedreigend.
Petrus verdrinkt er zowat in, Jona komt erdoor op het juiste spoor.
Het water van de Nijl draagt Mozes als zijn moeder Jochebed hem uit handen geeft.
En de prinses onttrekt hem aan dat water.
Maar het water van de Schelfzee slokt de soldaten van Egypte op.

Water, wijn en melk – dat gaat over genade én rechtvaardigheid van God.
Over liefde, trouw én eerlijkheid, van eeuwigheid.

Met geen goud te betalen – want zodra je dat probeert maak je het stuk.
Verbindt genade en rechtvaardigheid aan de rijkdom die je in Babel houdt, het land van groot-groter-grootst – en je breekt ze stuk.

[…]
En dan staat daar Johannes.
Hij benadrukt tot driemaal toe dat hij met water doopt.
En dat na hem een ander komt die die meer is – die doopt met de Geest.

Je zou de indruk kunnen krijgen dat het dopen met water er niet zo toe doet
Maar de bijbel laat zien: het gaat wel ergens over, bij Johannes.
En ook bij ons, als we dopen.

Water vertelt een verhaal, zoals bij Jesaja.
Water is een kruispunt, waarin de genade van God en zijn rechtvaardigheid beslissend zijn.
Jesaja deelt het gratis uit.
Johannes is beslist niet zuinig met water.
En later schrijft de evangelist dat Jezus de zegen geeft over wie geboren is uit water en heilige Geestesadem.

Het gaat wel ergens over met dat water.
En ook de plaats doet er toe.
Dit gebeurde in Betanië aan de overkant van de Jordaan,
waar Johannes doopte.
De Jordaan – die doet er toe.
Denk aan het doortochtverhaal van het volk Israël.
Niet alleen gaat het volk door de Schelfzee, het gaat onder leiding van Jozua ook door de Jordaan.

Jordaan.
De taalmens die Willem Barnard is heeft het uitgezocht: die naam heeft te maken met afdalen.
Stap voor stap.
Water dat van plateau naar plateau stroomt.
Je voelt aan: je kunt het niet stoppen.

Maar dat gebeurt nu net wél in dat doortochtverhaal door de Jordaan.
De priesters dragen de ark.
Zodra zij het water raken met hun voet stopt de stroom, zegt het verhaal.
Wat niet te stoppen is, stópt.
En zo wordt het hele volk dat erdoorheen gaat gedoopt.

Gedoopt, dat wil zeggen: de dagelijkse gang wordt onderbroken.
Het normale ritme, waarbij het ene uur in het andere overvloeit, zoals water dat afdaalt, wordt onderbroken.
De normale opvolging van oorzaak en gevolg doet er ineens niet meer toe.

Dat is wat dopen tot dopen maakt.
In beelden die over elkaar heen buitelen.

We worden onderbroken, stilgezet.
Niet allereerst door coronamaatregelen of dreigende revoluties, zelfs niet door oorlog of ramp.
Ja die zetten ons ook stil, maar toch: de gelovige wordt allereerst stilgezet door de doop.

Gratis en voor niets.
We worden stilgezet met en door doopwater dat niet te betalen is.
We worden gedoopt door Gods genade en rechtvaardigheid waar we geen prijs aan kunnen hangen.
Zodra we dat doen maken we het stuk.

Genade.
Vertrouwen.
Rechtvaardigheid.
Nieuw verbond.
Zie het lam Gods.

Dat dopen maakt ons er open voor, opent oog en hart.
Zoals Johannes het zag gebeuren: dat de heilige Geestesadem neerdaalt op die zoon van God.
Waar we ons door doopwater laten stilzetten zie je waar het leven om draait.

Vandaag gaat het daarover: laat je stil zetten door iets wat vrijelijk wordt geschonken.
Wat niet in geld is uit te drukken, wat niet geld mág worden uitgedrukt.

Luister aandachtig naar mij,
en je zult ruimschoots te eten hebben
en genieten van een overvloedig maal.

Als het op onze taak aankomt, hebben wij dat water vrijelijk te laten vloeien.
Onszelf stil te laten zetten.
En de ander stilzetten in de dagelijkse gang van vandaag naar morgen.

Dat begint al met wat elk mens kan ontvangen en delen: liefde, vriendschap, geduld en rechtvaardigheid.
De bijbel voegt daaraan toe: genade en vertrouwen.

We hebben veel te dopen.
De stem van God te laten stromen.

Water, stromen van betrokkenheid op elkaar én op het koninkrijk van God.
Zegen op je vriendschap en je liefde, je goedheid en je kwetsbaarheid.
Zegen, ja ook zegen bij je droefheid, je gespannen zijn, je onzekerheid, je twijfel en je boosheid door de heilige Geestesadem die erboven zweeft, je reisgenoot is

Troostende stem van God, water, dat onze dorst lest.
En stromen van vertrouwen zodat we oog krijgen voor de heilige Geestesadem – die jou en mij onthult dat wij kinderen van God zijn.

Amen.

Antwoord
Muziek
Voorbeden met gesproken acclamatie: Heer onze Heer, wij bidden u: verhoor ons
Stil gebed
Gezamenlijk gesproken Onze Vader
Mededelingen en aandacht voor de inzameling van de gaven (ouderling)

Gaan
Zegen en gesproken ‘amen’
Lied 605: 1, 2 solist 3 gesproken vg, 4 solist, 5 gesproken allen (De toekomst is al gaande)

Predikant