2021-02-14 rommelig

Vieringen in het licht van bemoediging 14 februari 2021
Onderstaande tekst is ook beschikbaar als PDF.

Instrumentale muziek voorafgaand aan de viering
Welkom (ouderling)

Komen
Woorden van bemoediging
Instrumentale muziek
Ontsteken van licht (lichtje op de kaarsenboom)

Gezegend de Ene,
die ons opdraagt
het licht te ontsteken.

Op de drempel

Hier zoeken wij
nieuw vuur
in oude woorden

voor onszelf
en voor hen
die alle zoeken verleerd zijn,
voor wie alle vuur gedoofd is,
en voor wie
geen woorden meer hebben.

Hier zoeken wij
rust en stilte in de onrust van deze tijd
vanuit het vertrouwen
dat u ook in deze tijden
ons alledag nabij bent.

Om zo de vreemdeling
nabij te kunnen zijn

Om zo tot troost te zijn
voor degene die haar of zijn hart bij ons uitstort

Om elkaar vast te houden
ook al zien en spreken we elkaar minder vaak

Hier zijn wij, God.
De bijbelverhalen brengen ons op weg.
De stem van het geloof geeft ons kracht en moed.
Maar ken ons ook in de onzekerheden, als we moe zijn en terneergeslagen.

Hier zijn wij, met verlangen naar hoop en verwachting.
Om onszelf, om al die mensen die op de vlucht zijn.
Om alle geweld en om de kleine tekens van hoop.
Laat uw heilige Geestesadem over deze wereld gaan, uw stem van liefde horen.

ALLEN AMEN!

Lied 816: 1, 2, 3, 4 (Dat wij onszelf gewonnen geven)

Woord
Met de kinderen – ingesproken tekst van de kijkbijbel
Tieners: happy stones laten zien
Bijbellezing: Jona 3: 1-5 uit de Naardense Vertaling
Instrumentale muziek

Overweging

3 dagen, 1 dag, 40 dagen…
Erg logisch is het niet, het verhaal van Jona.
Eerder rommelig.

Jona gaat in het begin de verkeerde kant op.
Maar pas als storm, schepelingen, lot en vis met elkaar samenwerken komt Jona tot inkeer.
Kan God dat nou niet wat efficiënter of logischer regelen?

[…]
Dat is een vraag waar veel mensen mee zitten.
Kan God nou niet wat doen aan de chaos en onzekerheid in ons leven?
Waarom doet God nou niets?
Waarom moet het leven zo rommelig zijn?

Het verhaal van Jona lost die vraag niet op, maar stelt hem onder kritiek.

Jona gaat de verkeerde kant op.
Omdat hij vindt dat God de dingen meer logisch moet regelen.

Misschien gaan ook wij wel de verkeerde kant op als we een logische God verlangen.

Zij is anders dan onze logica.
Als de mensen in Ninevé vasten lezen we verderop:

Als God aan hun daden ziet
dat zij zijn teruggekeerd
van hun kwade weg
krijgt God berouw
over het kwaad dat hij gesproken heeft
hun aan te doen
en hij heeft het niet gedaan.

God kan in dit verhaal storm op zee smijten en een monstervis sturen.
Zij kan ook berouw hebben – over het kwaad dat zij dreigde te doen.
Hetzelfde woord als voor het kwaad van de Ninevieten

Het verhaal zet eerst Ninevé op zijn kop.
Het verhaal zet nu óns verlangen naar een logische God op zijn kop.

En juist dat vind ik het mooie aan dit verhaal voor ons.

We denken in logica.
We willen alles kunnen ordenen in cijfers, procedures, onderzoeken.
Maar dat is onwerkelijk: het dagelijks leven is anders dan cijfers en logica.

In dit leven worden wij op weg geroepen, zonder te weten waarheen.

  • Lied 832 (Geroepen om op weg te gaan)

En midden in ons onzekere bestaan komen we God ook daar tegen.
Ook haar weg is niet te berekenen, te plannen.
God is aan onze zijde midden in onze rommeligheid.

Velen vinden dat lastig.
God die niet in onze logica past, God die niet consequent is.
Jona is briesend-woedend over het berouw van God, vertelt het verhaal.
Hij stikt er zowat in, en wil een consequente God.
Maar de bijbel is kritisch over de wens dat God logisch en consequent is.

Genesis vertelt: God heeft spijt van het scheppen van de mensheid.
Hij stuurt een zondvloed, en begint opnieuw met Noach.
Maar naderhand zegt zij: nooit meer…

Exodus vertelt: God leidt het volk uit Egypte weg.
Maar als dat volk een gouden kalf bouwt wil hij het vernietigen.
Mozes gaat er dwars voor liggen: dat nooit, God!
En God? Zij krijgt berouw over dat kwaad.

Ruth komt uit Moab en wordt aartsmoeder van het Davidshuis.
Esther wordt koningin, en redt het volk Israël van de haat van Haman.
Maria komt uit Bethlehem en wordt moeder van de Messias.

Een vreemde God – en toch kunnen we van haar op aan.
Zij zoekt in het rommelig leven openingen waarin kleine mensen opstaan.
Ze is betrouwbaar in haar zegen voor die kleine mensen.

Jona zegt:
Nog 40 maal één dag
en Ninevee wordt ondersteboven gekeerd!
Dat is niet alleen taal van verwoesting – dat denkt onze logica.

Gods hart keert zich ook ondersteboven als zij het kwaad aanziet.
Mensen kunnen ondersteboven worden gekeerd door een boodschap.
Dat is ook wat er gebeurt in Ninevé, te beginnen bij de kleine mensen.
De koning volgt die klein mensen, daalt af van zijn troon.

En God zegent dit – zo betrouwbaar is zij.

[…]
Wat voedt ons geloof meer?
Een God die doet wat hij heeft gezegd, consequent en berekenbaar –
of een God die openingen zoekt waarin de kleine mens kan opstaan, terwijl zij zelf in de rommeligheid aanwezig is?

[…]
Ons leven verloopt niet volgens vaste formules en logische sommen.
En volgens mij is dat de dodelijke dreiging voor ons samenleven nú.
We jagen op de illusie van berekenbaarheid.
We zouden alle risico’s wel willen kunnen beheersen.
Maar in onze ijver scheppen we zo een monsterlijk groot kwaad.
Tot in het bot van ons mens-zijn worden we uitgerekend, doorgerekend, kansberekend en zo nodig uitgespuugd.
In plaats van te leven in vertrouwen, verdwalen we in wantrouwen, die zich verhuld in de zogenaamde objectieve cijfers.

[…]
Dankzij bijbelverhalen komen wij daartegen in verzet.

Mozes die het niet neemt dat God zijn volk wel even een lesje zal leren.
Ruth die zegt: jouw God is mijn God.
Esther die zich verzet tegen het lot van haar volk en zegt: kom ik om dan kom ik om.

[…]
We zullen denk ik altijd verlangen naar consequente, berekenbare goden.
Tegenwoordig roepen we daarvoor rekenmethodes aan.

De bijbel stelt dit wensbeeld onder kritiek.
Deze moderne vorm van afgoderij is gewelddadig.

Jona roept ons op om er ons van te bekeren.
In het groot, maar ook in het kleine van ons persoonlijke leven.
Niet iedereen kan de politiek en wereldwijde bedrijven beïnvloeden.
Maar het kleine dat gebeurt is misschien wel belangrijker.

Ook in Jona gaat het van het grote naar het kleine.
Het gaat van storm en monstervis naar worm en de klein mens.
In het kleine gebeurt het leven.
Rommelig leven misschien maar wel: léven.

De cassière zei afgelopen donderdag tegen mij: Mijnheer, ik wacht nog even met uw boodschappen tot mevrouw voor u die van haar heeft ingepakt.
Kom daar maar eens om bij het efficiënte zelfscanplein…

De directrice van basisschool de Touwladder schrijft deze week in het streekblad dat zij bij de herstart van de scholen niet de cijfers leidend laat zijn.
Zij stelt het welzijn van de kinderen centraal: eerst de groep weer een groep laten worden en kijken waar elk kind nu zit.

De tieners maken Happy Stones, en geven een tegenstem tegen het rekenen in formules
Want wie kan de regenboog berekenen?
Wie kan de veelvoudigheid van de liefde tussen mensen narekenen?
Wie kan vergeving in een sommetje samenbrengen?

[…]
Maar ook boos worden hoort bij dit kleine verzet.
En het is aan elk van ons gegeven.
Ja, ook boos worden op God.
En ook als we het achteraf bij het verkeerde eind hadden.
Liever boos, en later moeten omkeren dan lauw blijven.
Liever boos op God en leren van haar wijsheid dan je geloof in deze God stuk laten open op je blinde vlek voor haar grootsheid in het kleine gebaar.
Boosheid is ons gegeven – zolang we die maar leren verbinden met de broosheid van de kleine mensen die we zijn.

Verderop vertelt het boek dat Jona ook boos is over de dood van een boom die hem prettige schaduw gaf.
De laatste woorden in dat boek zijn het antwoord daarop van God, als zij zegt:

… als jij al verdriet hebt om die boom …
zou ik dan geen verdriet hebben om Nineve
die grote stad
waar meer dan 120.000 mensen wonen
die het verschil tussen links en rechts niet eens kennen
en dan nog al die dieren…?

[…]
Nog 3 dagen te gaan.
Dan begint de vastentijd van 40 dagen.
De Ninevieten begonnen al op de eerste dag met vasten.

Jezus vastte 40 dagen in de woestijn.
Hij zag het verhaal van Jona als een teken.
Hij sprak Ninevieten zalig omdat ze zich vanaf dag 1 tot vasten lieten brengen.

De vastentijd begint over 3 dagen.
40 dagen en omkering zal zijn, in Godsnaam, bij het onmogelijke open graf.

Aan ons om vanaf dag 1 hem na te volgen die

alles wat over ons geschreven is
[is komen] volbrengen in de 40 dagen…

Amen.

Antwoord
Lied 536: 1, 3 (Alles wat over ons geschreven is)
Voorbeden in beurtspraak ouderling – voorganger, diaken ontsteekt lichtjes 3 intenties, steeds besloten met de woorden ‘zo bidden wij’, waarna allen spreken “Heer ontferm u”
Mededelingen en aandacht voor de inzameling van de gaven (ouderling)

Gaan
Zegen in beurtspraak en gesproken ‘amen’
Lied 426 God to enfold you 2x: 1e Nederlandstalig, 2e Engelstalig
Instrumentale muziek na afloop

Predikant