2021-02-28 voeten wassen

Vieringen in het licht van bemoediging 28 februari 2021 (2e zondag van de 40dagentijd).
Onderstaande teksten had ik voor mij liggen; zij zijn ook beschikbaar als PDF.

Instrumentale muziek voorafgaand aan de viering

Welkom (ouderling)

Komen
Lied 25b (Houd mij in leven, wees Gij mijn redding)
Woorden van bemoediging

God zond niet naar onze gekwelde wereld
technische bijstand,
Gabriel met een groep experts.
Hij zond ons geen voedsel,
ook geen afgedankte kleren van engelen.
Evenmin verstrekte Hij leningen op lange termijn.
Liever kwam Hijzelf,
geboren in een stal,
hongerend in de woestijn,
bijna naakt aan een kruis,
en delend met ons,
werd Hij ons brood
lijdend met ons werd Hij onze vreugde

Bron: “Geloven gaat verder” door Ds. H, Esbach, uitgave IBB

Instrumentale muziek

Ontsteken van licht (lichtje op de kaarsenboom)

Gezegend de Ene,
die ons opdraagt
het licht te ontsteken.

Op de drempel
Bundeling gebeden, in beurtspraak voorganger-ouderling

Genade en vrede voor u en jullie allemaal, van God onze Vader en van Jezus Christus onze heer –
AMEN
Onze hulp is in de naam van de Heer
DIE HEMEL EN AARDE GEMAAKT HEEFT

Wij zoeken licht, God.
Nieuw licht in een vreemde, donkere wereld.
De wereld die niet meer vertrouwd is.
Vreemd geworden.
En veel mensen raken de draad kwijt.
Hun voet wankelt.
Hun spoor is verborgen geraakt.

Wij zoeken elkaar, God.
De bekende mensen en de onbekende over heel de wereld.
We denken aan de vluchtelingen.
Hun voeten gaan over vreemde wegen.
Hun hart verlangt naar vrede en rust.
Kunnen zij u tegenkomen in onze betrokkenheid?

Om wie verdwaalt
in deze wereld.

Om wie de ander bijstaat
en opricht wie gebogen is.

Om het gemis aan elkaar,
zolang we niet samen kunnen vieren en zingen.

Hier zijn wij, God.
Uw mensen, 40 dagen onderweg.
Denkend aan al die andere mensen.
En tegelijk weten we: we kúnnen niet aan iedereen denken.
Daarom vertrouwen wij op uw nabijheid.
Hier en elders.
Zend uw heilige Geestesadem – opdat wij als nieuwe mensen op weg gaan,
kome wat komt.

Allen: AMEN!

Lied1005: 1, 3 5 (Zoekend naar licht, NL-versie)

Met de kinderen (Filmpje KND, symbool)
Bijbellezing: Johannes 13: 1-5 (ouderling)
Lied 558: 3, 4 (Om uw zalving door een vrouw)

Overweging

Lieve voetgangers…

Wij verstoppen ze, onze voeten.
In sokken, kousen, schoenen, laarzen, slippers.
Onze voeten voelen meestal niet de kiezels van het pad of de weg.
Ze worden meestal niet vuil van het stof.
Nee, ze stappen in een auto en zweven voort.
Of ze trappen de fiets vooruit.
Gisteren waren we nog in Baak, en daar was één van de blote voeten paden te vinden die ons land rijk is.
Voor ons plezier, zo zelden raken onze voeten de boden.
Want als we al wandelen, dan doen we dat op schoenen met stevige zolen.

[…]
De Bijbel is geschreven in een tijd waarin 99% van de reizen te voet gingen.
Blootsvoets of op eenvoudige sandalen.
Een ezel of een paard was uitzondering, laat staan een wagen.
En de Bijbel denkt dan ook verrassend veel na over voeten.

Er zijn veel uitdrukkingen te vinden die hiermee verbonden zijn.
Voeten kunnen afwijken van de heilzame weg of juist heil brengen.
Voeten kunnen wankelen, maar ook vertrappen.
Ze kunnen verstrikt raken, ze kunnen ook stáán.
Voeten kunnen uitglijden, struikelen, zich stoten, vluchten.
Maar ze kunnen ook voortsnellen om vreugde te brengen.
Je zou kunnen zeggen dat de bijbel duidelijk maakt:
Vertel mij waar je voet gaat,
en ik zal je zeggen wie jij bent.

Johannes vertelt dat Maria tijdens een maaltijd de voeten van Jezus zalft.
En Jezus geeft daar zelf betekenis aan:
Zij doet dat voor de dag van mijn begrafenis
Later zal Johannes vertellen dat één van de engelen in het open graf bij de voeten zit.

Wat kan het dan betekenen dat Jezus de voeten wast?
En dat hij daarvoor water in een bekken smijt?
Want dat staat er met nadruk.

Niet alleen voeten hebben in de bijbel een symbolische betekenis.
Ook water, den maar aan al die doortochtsverhalen van het volk.
Denk aan alle bronnen die worden genoemd en de ontmoetingen bij waterputten.

Bij Johannes is water allereerst doopwater.
Water heeft ook alles met Geest te maken.
En op een bruiloftsfeest waar de wijn ontbreekt brengt veel water uitkomst.
Het water stroomt bij Johannes, teken van Gods liefde.
Bij het Kana-verhaal lijkt het te gaan om het tekort aan wijn, maar het draait om de overvloed aan water.
Er is overvloedige liefde van God.

[…]
Wij letten bij het verhaal van de voetwassing al gauw op het nederige gebaar dat Jezus maakt.
Voeten wassen voelt voor ons als nederig, misschien wel vernederend.
Petrus voelt zich er in ieder geval niet gemakkelijk bij.

Maar misschien is dat niet het belangrijkste?
Misschien gaat het wel om de voeten en het water?

Als we nu weten hoe voeten kunnen dwalen, wankelen, wegglijden, de weg van het kwaad gaan…
En als we nu weten dat water betekent overvloed, leven, geestesadem…

We moeten er in ieder geval iets mee.
Want Jezus zegt ook, verderop:

Als ik, jullie Heer en jullie meester, je voeten gewassen heb,
met je ook elkaars voeten wassen.

Misschien gaat er wel om dat hier het water levenbrengend is.
Zoals op zoveel andere plekken in het evangelie van Johannes.

Als dat zo is, dan is het voetenwassen een eer om te mogen doen.
Dan ga je anders lezen…

Breng water, water voor elkaars voeten!
En breng met dat water elkaar op de weg van leven en Geest!

Was elkaars voeten!
Breng levend water zodat we met elkaar opnieuw samen de weg van het leven gaan.
Breng leven waar we de dood dreigen tegemoet te dwalen.

Ouderwets gezegd: red elkaars zielen.
Want we kunnen onze ziel aan zoveel dingen verliezen of schade doen ondervinden.

Eén van die dingen is de gedachte dat elk mens zelf moet kunnen kiezen.
Ieder zou zelf moeten weten wat goed voor haar of hem is.
Sommige mensen kunnen dat heel goed: kiezen wat goed voor hen is.
Maar voor heel veel mensen betekent zelf moeten kiezen uiteindelijk dwalen, verlorenheid, eenzaamheid, en mogelijk de dood.
Ik wil eerlijk bekennen dat ik vaak níet weet wat goed is voor mezelf.
Dan moeten ánderen mij ervoor behoeden dat ik een weg in sla die schadelijk is voor mijn ziel, voor mijn hart, mijn diepste leven.

Ik denk dat dát voeten wassen is.
Elkaar aanspreken, erop wijzen dat iemand een schadelijke weg gaat, corrigeren. Elkaars ziel redden, in plaats van zeggen: “Tja, het is jouw keuze, jij zult wel het beste weten wat goed voor jou is…”

Jezus gaat tegen de nadruk op de eigen keuze in.

Petrus zegt: ik wil niet dat u mijn voeten wast.
Maar Jezus gaat stug door.
Dan zegt Petrus: was dan heel mijn lichaam!
Maar Jezus zegt: nee, je voeten zijn genoeg.
Want waar je voet gaat, daar gaat je leven.

En, voegt Jezus verderop toe, doe dit bij elkaar.
Niet bij degene die het wel wil.
Niet omdat jij het wil.
Maar doe het.
Je bent het elkaar verschuldigd, zegt hij.

Jezus corrigeert Petrus.
Jezus kijkt Judas aan.
Jezus wast de voeten van zijn leerlingen die hem in de steek zullen laten.
Hij wijdt hen al zijn liefde, om hen zo de weg van het leven te wijzen.

Aan het water ligt het niet.
Er is genoeg.
Er is genoeg liefde.

[…]
Kerk zijn wil zeggen elkaar verschuldigd zijn elkaar de voeten te wassen.
Met de liefde van God elkaars voet op de weg van het leven brengen.

Dus breng water, mensen, levend water dat God ons schenkt!
Zet elkaar op een heilzame weg.
Elkaar.

Dus niet alleen ik voor jou, maar tegelijk ook jij voor mij.
Wederkerig water, water van liefde brengen.
Er is genoeg, zegt Johannes.
Gods genade en heil zijn overlopend.
Liefde genoeg.

En dan voeten wassen, mensen, voeten wassen.
Waar iemand de weg van het leven dreigt kwijt te raken: luisteren, aanraken, wassen, heil brengen.
En ja, dat betekent ook: je kleren wegleggen en een schort voordoen.

Letterlijk?
Soms.
En sommigen doen dat.
Figuurlijk dan kleren afleggen en schort voordoen?
Ik denk dan: dat raakt aan vasten en bidden.
Elkaar de voeten wassen, elkaar aanspreken, corrigeren, kan in de ogen van de bijbel niet zonder gebed.
Het kan zomaar een correctie worden vanuit de hoogte, zonder dat je hart erbij betrokken is.
Het kan zomaar hoogmoed worden, waardoor het niet meer elkaars voeten wassen is, maar dat ik alleen jou even de voeten was, en daarmee je oren.
Maar als corrigeren, spreken, samen zoeken biddend gaat…

[…]
Bidt voor en met elkaar.
Zoek elkaar op, spreek elkaar aan.
Vraag: hoe gaat het met jou, écht?
Hoe gaat het met jouw zieleleven?

Natuurlijk noemen we dat anders in een gesprek, maar daar gaat het uiteindelijk wel om.
Leeft je ziel of lijdt je zielepijn, geestelijke ademnood?
En dan maar weer bidden voor en met die ander.
Om vervolgens verder in gesprek te gaan.
Zullen we samen een stukje oplopen?
Samen nadenken over liefde en heling?
Zullen we samen water en geest delen, elkaars voet richten?

En dan samen de deur uit.
Om weer anderen te ontmoeten, waarbij we eerst voor die ander bidden.
Om samen ook met die ander te bidden, spreken over leven en liefde en dood en heil.
Met liefde en gebed elkaar omringen.

God heeft ons er meer dan genoeg voor geschonken, in Jezus die ons is voorgegaan, in zijn geestesadem.
Tot door de dood heen.

Levend water.
Liefde van Christus.
Gebroken brood.
Geschonken wijn.
Gevouwen handen.

Elkaar liefhebben onder Gods zegen.

Amen.

Antwoord
Lied 998 (Je hebt je vrienden toen bijeengeroepen)
Voorbeden in beurtspraak ouderling – voorganger, diaken ontsteekt lichtjes
Stil gebed, Onze Vader
Mededelingen en aandacht voor de inzameling van de gaven (ouderling)

Gaan
Zegen in beurtspraak ouderling-voorganger en gesproken ‘amen’
Lied 556: 1, 3, 4 (Alles wat over ons geschreven is)

Predikant